Օգոստոսի 22- ին Յաֆոյի Սուրբ Նիկողայոս հայկական վանքում տեղի ունեցավ Խաղողօրհնեքի արարողությունը։
Շատ ուրախալի էր տեսնել մեր վանքը լեցուն հատկապես երիտասարդներով ու մանուկներով։
Խաղողօրհնեքի արարողություններ իրականացվեցին նաև Հայֆայում և Երուսաղեմում:
Լուսանկարը՝ Տեր Տիրայր քահանա Հովակիմյանի ֆեյսբուքյան էջից:
Խաղողօրհնեքը (Խաղողի օրհնության ծեսը) – Հայ Առաքելական Եկեղեցու կարևորագույն ավանդույթներից է, որը կատարվում է «Սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման տոնին» (Աստվածածնի Վերափոխում կամ Ասդվածածին)։ Այն եկեղեցու հինգ տաղավար տոներից չորրորդն է և Տիրամորը նվիրված ամենահին տոններից է։Տոնի և ծեսի իմաստը
Տոնը նշվում է օգոստոսի 15-ի մերձակա կիրակի օրը (սովորաբար օգոստոսի 12–18-ը՝ ըստ գրիգորյան տոմարի)։ Ըստ ավանդության՝ Սուրբ Կույս Մարիամը Հիսուսի խաչելությունից հետո մոտ 12 տարի ապրել է Երուսաղեմում՝ Սուրբ Հովհաննես Ավետարանչի խնամքով։ Գաբրիել հրեշտակապետը նրան ավետել է երկինք վերափոխվելու մասին, և նա ննջել է, որից հետո Քրիստոսը վերցրել է նրա մարմինը երկինք։
Խաղողի օրհնությունը կցված է այս տոնին, քանի որ այդ շրջանում Հայաստանում (և տարածաշրջանում) հասունանում է խաղողի առաջին բերքը։ Ծեսը արմատներ ունի նախաքրիստոնեական ժամանակներից՝ բերքի առաջին պտուղը Աստծուն (կամ աստվածներին) նվիրաբերելու ավանդույթից, ինչպես նաև Հին Կտակարանի «առաջին պտուղների» ընծայումից (Բ Օրինաց 26)։ Քրիստոնեության ընդունումից հետո Եկեղեցին այն որդեգրել և սրբագործել է։
Խաղողին նախապատվություն է տրվում, որովհետև՝
– Քրիստոսն Իրեն անվանել է «ճշմարիտ որթատունկ» (Հովհաննես 15:1),
– գինին (խաղողի արդյունքը) Խորհրդավոր ընթրիքի ժամանակ դարձել է Տիրոջ Արյան նյութը,
– Աստվածամայրը համարվում է այն «ընտիր որթը», որից ծնվեց կենդանարար ողկույզը՝ Հիսուս Քրիստոսը։
Օրհնելով խաղողը՝ խորհրդանշորեն օրհնվում է ամբողջ տարվա բերքը, այգիներն ու բարիքները։ Ավանդույթի համաձայն՝ խաղող չեն ուտում մինչև օրհնությունը։ Օրհնված ողկույզներից հաճախ գինի են պատրաստում և պահում մինչև հաջորդ տարի՝ որպես առատության նշան։
Հայկական խաղողօրհնեքի ծեսի ընթացքը
Սուրբ Պատարագից հետո հոգևորականները բարձրանում են խորան։ Երգվում է «Փառք Սուրբ Խաչիդ» շարականը, կարդացվում են Աստվածաշնչյան ընթերցվածքներ (Առակաց, Եսայի, Եբրայեցիներ, Հովհաննես), ապա սարկավագը քարոզում է։ Հանդիսապետը կարդում է Սուրբ Ներսես Շնորհալու «Տէր Աստուած Հայր անսկիզբն» աղոթքը, որից հետո երեք անգամ Խաչի նշանով օրհնում են ողկույզները՝ երգելով «Օրհնեսցի եւ սրբեսցի ողկոյզ խաղողոյս…»։ Արարողությունն ավարտվում է «Պահպանիչ» աղոթքով, և օրհնված խաղողը բաժանվում է ժողովրդին։
Հին ժամանակներում ծեսը հաճախ կատարվում էր անմիջապես այգիներում՝ քահանան մկրատն ու խաչը ձեռքին։
Իսրայելում և Երուսաղեմում
Երուսաղեմի Հայոց Պատրիարքությունը (Սուրբ Հակոբյանց վանք և կաթողիկե) հին (հուլյան) տոմարով է շարունակում նշել մի շարք տոներ՝ Սուրբ Տեղերի «status quo»-ի պատճառով։ Հայ Առաքելական Եկեղեցու մյուս մասերը 1923 թվականից ընդունել են գրիգորյան տոմարը, բայց Երուսաղեմում հուլյան տոմարը պահպանվել է։
Վերափոխման տոնը և Խաղողօրհնեքը նշվում են այսօր համապատասխանող գրիգորյան ամսաթվին (ներկայումս մոտ 13 օր հետո։
Տոնը ունի նաև շաբաթապահք, նավակատիք և հաջորդ օրը՝ մեռելոց։
Օրհնյալ լինի Խաղողօրհնեքը, և Աստվածածնի բարեխոսությամբ առատություն ու խաղաղություն լինի ձեր տներում ու համայնքում։
